Giáo Dục

Giải vật lí 9 bài 58: Tổng kết chương III: Quang học

Hướng dẫn giải bài tập, bài thực hành trong bài 58: Tổng kết chương III: Quang học – sách giáo khoa vật lí 9. Tất cả các kiến thức lý thuyết và bài tập trong bài học này đều được giải đáp cẩn thận, chi tiết. Chúng ta tham khảo để học tốt vật lí 9 bài 58: Tổng kết chương III: Quang học nhé.

Câu trả lời:

I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. Chiếu một tia sáng từ không khí vào nước, chếch 30$^{circ}$ so với mặt nước.

a) Tia sáng khi truyền qua mặt nước bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa không khí và nước. Hiện tượng đó gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

Bạn đang xem: Giải vật lí 9 bài 58: Tổng kết chương III: Quang học

b) Góc tới bằng 60$^{circ}$. Góc khúc xạ nhỏ hơn 60$^{circ}$ 

2. Hai đặc điểm của thấu kính để có thể nhận biết đó là thấu kính hội tụ: 

  • Thấu kính hội tụ thường dùng có phần rìa mỏng hơn phần giữa.
  • Chiếu một chùm sáng tới song song theo phương vuông góc với mặt của thấu kính, chùm tia ló ra khỏi thấu kính hội tụ tại một điểm.

3. Chiếu vào thấu kính hội tụ một tia sáng song song với trục chính. Tia sáng ló ra sau thấu kính được thể hiện qua hình vẽ: 

4. Ảnh của vật AB qua thấu kính hội tụ:

5. Thấu kính hội tụ có phần giữa mỏng hơn phần rìa là thấu kính phân kì.

6. Nếu ảnh của tất cả các vật đặt trước một thấu kính đều là ảnh ảo thì thấu kính đó là thấu kính phân kì.

7. Vật kính của máy ảnh là thấu kính hội tụ. Ảnh của vật cần chụp hiện lên ở trên màn hứng ảnh. Ở máy ảnh thông thường thì ảnh nhỏ hơn vật, ngược chiều với vật 

8. Xét về mặt quang học, hai bộ phận quan trọng nhất của mắt là thể thủy tinh và màng lưới. Thể thủy tinh tương tự như vật kính của máy ảnh, còn màng lưới tương tự như màn hứng ảnh của máy ảnh.

9. Giới hạn xa nhất trên khoảng nhìn rõ của mắt mỗi người gọi là điểm cực viễn Cv

Giới hạn gần nhất trên khoảng nhìn rõ của mắt mỗi người gọi là điểm cực cận Cc

10. Hai biểu hiện thường thấy của tật cận thị:

  • Khi đọc sách, phải đặt sách gần mắt hơn bình thường.
  • Ngồi dưới lớp, nhìn chữ viết trên bảng thấy mờ.

Khắc phục tật cận thị là làm cho mắt cận có thể nhìn rõ những vật ở xa mắt. Kính cận là loại thấu kính phân kì.

11. Kính lúp là dụng cụ dùng để quan sát các vật nhỏ.

Kính lúp là thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn.

12. Ví dụ về nguồn phát ánh sáng trắng: Mặt trời, các đèn có dây tóc nóng sáng như bóng đèn pha ô tô, xe máy, bóng đèn pin,…

Hai ví dụ về cách tạo ra ánh sáng đỏ: 

  • Chiếu ánh sáng trắng qua một tấm lọc màu đỏ
  • Dùng bút laze hoặc đèn ống phát ra ánh sáng màu đỏ

13. Để biết trong chùm sáng do một đèn ống phát ra có những ánh sáng màu nào, ta chiếu ánh sáng cần phân tích vào mặt ghi của đĩa CD

14. Ta có thể trộn hai hay nhiều chùm ánh sáng màu với nhau nếu chiếu các chùm sáng đó vào cùng một chỗ trên một màn ảnh màu trắng hoặc chiếu đồng thời các chùm sáng đó trực tiếp vào mắt (các chùm sáng này phải rất yếu).

Sau khi trộn, ta thu được ánh sáng có màu khác với hai màu ban đầu.

15. Chiếu ánh sáng đỏ vào tờ giấy trắng ta thấy tờ giấy có màu đỏ. Nếu thay bằng tờ giấy xanh, ta sẽ thấy tờ giấy có màu gần như đen.

16. Trong việc sản xuất muối, người ta lấy nước biển vào các ruộng muối rồi phơi nắng. Người ta đã sử dụng tác dụng nhiệt của ánh sáng. Tác dụng này gây ra hiện tượng bốc hơi ở nước biển.

Hướng dẫn trả lời các câu trắc nghiệm phần vận dụng

Câu 17 Câu 18 Câu 19 Câu 20
B B B D

II. GIẢI BÀI TẬP

Hướng dẫn giải các bài tập phần vận dụng

Giải câu 21: Hãy ghép mỗi thành phần a,b,c,d với…

Hãy ghép mỗi thành phần a,b,c,d với một thành phần 1,2,3,4 để thành câu có nội dung đúng.

a) Chiếu ánh sáng trắng qua một tấm lọc màu đỏ ta sẽ được ánh sáng…..

b) Vật màu xanh có khả năng tán xạ mạnh ánh sáng màu……….

c) Trộn ánh sáng màu vàng với ánh sáng màu xanh da trời ta sẽ được ánh sáng màu…..

d) Mọi ánh sáng đều có….

1. tác dụng nhiệt                                   3. màu xanh

2. màu lục                                              4. màu đỏ

Bài giải:

a – 4                                   c – 2

b – 3                                   d – 1

Chiếu ánh sáng màu trắng qua một tấm lọc màu đỏ ta sẽ được ánh sáng màu đỏ

Vật màu xanh có khả năng tán xạ mạnh ánh sáng màu xanh

Trộn ánh sáng màu vàng với ánh sáng màu xanh da trời ta sẽ được ánh sáng màu lục

Mọi ánh sáng đều có tác dụng nhiệt

Giải câu 22: Một vật sáng AB có dạng mũi tên…

Một vật sáng AB có dạng mũi tên được đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính phân kì, điểm A nằm trên trục chính, cách thấu kính 20cm. Thấu kính có tiêu cự 20cm.

a) Hãy vẽ ảnh của vật AB cho bởi thấu kính.

b) Đó là ảnh thật hay ảnh ảo.

c) Ảnh cách thấu kính bao nhiêu xentimet ?

Bài giải:

Ảnh của vật AB là ảnh ảo 

 $Delta$OAB  {displaystyle backsim } $Delta$OA’B’, $Delta$B’BK {displaystyle backsim } $Delta$B’OF

$Leftrightarrow$ $frac{AB}{A’B’}=frac{OA}{OA’}=frac{OB}{OB’}=frac{BK+OF}{OF}$

$Leftrightarrow$  $frac{AB}{A’B’}=frac{OA}{OA’}=frac{20+20}{20}=2$

=> OA’ = $frac{20}{2}$ = 10 (cm)

Vậy ảnh cách thấu kính 10cm

Giải câu 23: Vật kính của một máy ảnh là thấu kính…

Vật kính của một máy ảnh là thấu kính hội tụ có tiêu cự 8cm. Máy ảnh được hướng để chụp ảnh một vật cao 40cm, đặt cách máy 1,2m.

a) Hãy dựng ảnh của vật trên màn hứng ảnh (không cần đúng tỉ lệ).

b) Dựa vào hình vẽ để tính độ cao của ảnh trên màn hứng ảnh.

Bài giải:

Ta có OA = d = 120cm, OF = OF’= 8cm, AB = h = 40cm

$Delta$BOA {displaystyle backsim }  $Delta$B’OA’ , $Delta$KOF’ {displaystyle backsim }  $Delta$B’A’F’

=> $frac{OA}{OA’}=frac{BA}{B’A’}$ và $frac{OK}{A’B’}=frac{OF’}{A’F’}$

$Leftrightarrow$ $frac{120}{OA’}=frac{40}{A’B’}$ và $frac{40}{A’B’}=frac{8}{A’F’}$ ( OK = AB = 40cm)

$Leftrightarrow$ OA’ = 15.A’F’

Mà OF’ + A’F’ = OA’ => OA’ = $frac{15}{14}$. OF’ =  $frac{15}{14}$.8 = $frac{60}{7}$ (cm)

=> A’B’ = $frac{OA’}{120}.AB$ = $frac{60.40}{120.7}$ = 2,86 (cm)

Vậy ảnh cao 2,86cm

Giải câu 24: Một người đứng ngắm một cái cửa…

Một người đứng ngắm một cái cửa cách xa 5m. Cửa cao 2m. Tính độ cao của ảnh cái cửa trên màng lưới của mắt. Coi thể thủy tinh như một thấu kính hội tụ, cách màng lưới 2cm.

Bài giải:

Giả sử cái cửa  được biểu diễn bằng đoạn AB, AB = 2m, OA = 5m, OA’ = 2cm

$Delta$OAB  {displaystyle backsim } $Delta$OA’B’ => $frac{OA’}{OA}=frac{A’B’}{AB}$

$Leftrightarrow$ $frac{2}{500}=frac{A’B’}{200}$

$Leftrightarrow$ A’B’ = 0,8 (cm)

Vậy ảnh của cột điện trên màng lưới sẽ cao 0,8cm

Giải câu 25: Nhìn một ngọn đèn dây tóc qua một…

a. Nhìn một ngọn đèn dây tóc qua một kính lọc màu đỏ, ta thấy ánh sáng màu gì?

b. Nhìn ngọn đèn đó qua kính lọc màu lam, ta thấy ánh sáng màu gì?

c. Chập hai kính lọc nói trên với nhau và nhìn ngọn đèn, ta thấy ánh sáng màu đỏ sẫm. Đó có phải là trộn ánh sáng đỏ với ánh sáng lam hay không? Tại sao?

Bài giải:

a) Nhìn một ngọn đèn dây tóc qua một kính lọc màu đỏ, ta thấy ánh sáng màu đỏ.

b) Nhìn ngọn đèn đó qua kính lọc màu lam, ta thấy ánh sáng màu lam.

c) Chập hai kính lọc nói trên và nhìn ngọn đèn, ta thấy ánh sáng màu đỏ sẫm. Đó không phải là trộn ánh sáng đỏ với ánh sáng lam, vì đó là phần còn lại của ánh sáng trắng khi đi qua hai tấm lọc đỏ và lam

Giải câu 26: Có một nhà trồng các chậu cây cảnh dưới…

Có một nhà trồng các chậu cây cảnh dưới một giàn hoa rậm rạp. Các cây cảnh bị còi cọc đi, rồi chết. Hiện tượng này cho thấy tầm quan trọng của tác dụng gì của ánh sáng mặt trời ? Tại sao ?

Bài giải:

Hiện tượng này cho thấy tầm quan trọng của tác dụng sinh học của ánh sáng mặt trời , vì nhờ có ánh sáng mặt trời, cây xanh mới có thể thực hiện quá trình quang hợp, duy trì sự sống của cây

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button